Notacja (zapis partii) – Szczegółowy Opis

Każdy gracz w końcu natrafi na punkt, w którym będzie chciał obejrzeć partie innych graczy, zapisać swoje, zrozumieć problemy na diagramach lub w jakiś sposób opisać wymyślony wariant.

Pomaga nam w tym notacja.

Notacja to sposób na zapisanie partii lub opisanie pojedynczych ruchów z diagramu.

Główne znane notacje to japońska i międzynarodowa.

Istnieje też notacja, która jest mieszanką powyższych. [Kawasaki-Kitao Notation?]

Ostania notacja jest wzorowana na notacji szachowej.

Jeśli zapoznasz się z notacjami, chociażby pobieżnie, będziesz mógł odczytywać sekwencje nawet z japońskich książek! Polecam!

Spis treści:

  1. Plansza
  2. Figury
    a) ruchy figur na planszy
    b) promocja figur
    c) zrzutki figur
    d) Zbicjanie figur przeciwnika
  3. Przykłady użycia
  4. Sporządzenie własnego kifu
  5. Zakończenie

 

1. Plansza

Plansza do shogi składa się z 81 pól, 9 rzędów i 9 kolumn. Każde pole ma swoje koordynaty. Jeśli na dole planszy widać figury sente (gracza, który zaczyna), to zaczynamy oznaczanie od prawego górnego rogu (bo od tej strony też się pisze po japońsku).

Japońska wersja koordynat:

japanese notation

Numery kolumn nazywa się liczbami arabskimi, a numery rzędów to kanji oznaczające kolejno 1-9.

Wersja międzynarodowa używa tej samej planszy, ale odczytuje kanji jako liczby arabskie.

Wersja wzorowana na szachach:

western notation

Zamiast kanji mamy litery od a do i.

W trzeciej mieszanej notacji wiersze i kolumny także oznacza się cyframi.

 

Jak odczytać koordynatę pojedynczego pola?

Patrzymy najpierw na kolumnę, zapisujemy cyfrę, a następnie bierzemy pod uwagę wiersz. Czyli na przykład:

 

 

 

kolumna-wiersz

Zaznaczone pole jest oznaczane przez „8七”, ale jednocześnie też „87” lub „8g”.

 

2. Figury

a)ruchy figur na planszy

Dobrze, mamy koordynaty pola. Ale jak wykonać ruch figurą.

Ponieważ w zapisie międzynarodowym mamy długie nazwy jak „złoty generał” czy „promowany skoczek”, używa się skróconych nazw, od ich angielskich wersji.

W japońskim zapisie wszelkie skrócenia są niepotrzebne – figury oznaczone są jednym krótkim kanji!

Wszystko pokazuje poniższa tabelka:

Polska nazwa Angielska nazwa Skrócone Kanji
Król King K
Wieża Rook R
Goniec Bishop B
Złoty Gold G
Srebrny Silver S
Skoczek Knight N *
Lanca Lance L
Pion Pawn P
Smok Dragon +R / D **
Koń Horse +B / H **
Promowany Srebrny Promoted Silver +S 成銀
Promowany Skoczek Promoted Knight +N 成桂
Promowana Lanca Promoted Lance +L 成香
Tokin / Promowany Pion Tokin / Promoted Pawn +P / T **

* Knight zaczyna się na K, ale K jest zarezerwowane dla króla, więc wzięto drugą literę.

** Rzadko używane

 

Możemy teraz połączyć koordynaty pola i nazwę figury!

Weźmy pod uwagę pozycję startową i otwórzmy diagonalę gońca:

Informacją jaką chcemy przekazać jest co i gdzie zostało poruszone.

W tym wypadku jest to (ruch) pion(em) na 76. We wspomnianych notacjach możemy to zapisać jako:

  • 7六歩 (japońska)
  • P76 (międzynarodowa)
  • 歩-76 (mieszana)
  • P7f (wzorowana na szachowej)

Zauważ, że tylko w wersji japońskiej nazwa figury jest ostatnia.

Często dodaje się przed ruchem czarny ▲ albo biały △ symbol oznaczający czarne – sente, białe – gote.

 

Wiemy jak ruszyć figurę, ale co jeśli na to samo pole może wejść kilka figur tego samego typu? W przypadku pionków jest to niemożliwe, spójrzmy na najtrudniejszy przykład z użyciem generałów:

 

Powiedzmy, że chcemy przesunąć złotego na 88. Chcemy zapisać „G88”, ale! O którym złotym mówimy?

We wszystkich notacjach niejapońskich zapisujemy pole startowe figury:

  • G 88 (99)
  • 金 (99) – 88
  • G 9i – 9h

Natomiast w notacji japońskiej na komputerze często robi się podobnie, np:

  • 8八金(99)

—ten paragraf jest trudniejszy, można pominąć—

Ale istnieją także kanji na opis figury, która wykonała ruch, opisując rodzaj posunięcia (patrząc oczami wykonującego ruch):

  • ruch do prosto do przodu 直 (sugu)
  • ruch w bok 寄 (yori)
  • ruch w górę planszy 上 (ue)
  • ruch do tyłu 引 (hiki)
  • ruch z lewej strony 左 (hidari)
  • ruch z prawej strony 右 (migi)

Równoważne przykłady obydwu notacji:

  • S38(39) to 3八銀直 – srebrny idzie prosto do góry
  • S38(49) to 3八銀左 – srebrny z lewej strony
  • S38(29) to 3八銀右 – srebrny z prawej strony
  • S38(27) to 3八銀引 - tutaj mamy tylko jednego srebrnego, który idzie do tyłu

W przypadku większej ilości konfliktów można połączyć znaki, np. „z prawej do góry”, np:

  • G88(79) to 8八金右上.

Jeszcze przykład na ruch w bok to:

  • G88 (78) jest równoważne 8八金寄.

W normalnym zapisie partii nie ma aż tak skomplikowanych sytuacji,zwykle wystarcza znajomość „lewy” i „prawy”.

Ale dzięki świadomości, że istnieją takie sposoby zapisu, nie spanikujemy.

—koniec trudnego paragrafu—

b) promocja figur

Promocję figury lub jej brak należy zaznaczyć, kiedy ma ona możliwość promocji.

W japońskiej notacji dopisujemy znak promocji 成 i zaprzeczamy jej poprzez dodanie 不, czyli 不成 (brak promocji).

W niejapońskich zapisujemy ruch poprzez dodanie znaku + lub = po koordynatach.

Przykładowa pozycja, chcemy ruszyć pionka na pole 53:

Promocja pionka ( 成 lub + ):

  • 5三歩成 (czytane: go-san-fu-naru)
  • P53+
  • 歩-53+
  • P5c+

Brak promocji pionka ( 不成 lub = ):

  • 5三歩不成 (czytane: go-san-fu-narazu)
  • P53=
  • 歩-53=
  • P5c=

Zapoznaliśmy się już z zapisem promowanej figury, np. +S (promowany srebrny). Wtedy stawialiśmy plus przed figurą.

Oczywiście przypominam też o obowiązku promocji na ostatnich liniach pionka, skoczka i lancy.

c) Zrzutki figur

W wersji japońskiej zrzutka zaznaczana jest dopiero, kiedy jest konflikt, np.:

Tutaj musimy zapisać 5五銀打 (utsu).

Jeśli na planszy nie byłoby srebrnego 56, możemy spokojnie zapisać samo 5五銀, co oznacza zrzutkę (bo nie ma innej opcji).

W pozostałych notacjach mamy znak gwiazdki * (kiedyś używało się też znaku ciapka). Zrzutkę tego samego srebrnego zapiszemy jako:

  • S*55
  • 銀*55
  • S*5e

 

d) Zbijanie figur przeciwnika

W wersjach niejapońskich używamy znaczka x do oznaczenia zbicia.

  • Sx55
  • 銀x55
  • Sx5e

Jeśli bicie zachodzi w sekwencji na tym samym polu, np. S55, Gx55, to można pominąć drugą koordynatę i zapisać tylko S55, Gx.

W japońskiej wersji nie zapisuje się bicia samego w sobie, ale wspomnianego powyżej bicia w sekwencji już tak:

  • 5五銀 同金 (do-kin)

To kanji oznacza ruch „na tym samym” polu. W praktyce jest to zawsze „zbicie figury” na tym samym polu.

 

3. Przykłady użycia

Notacja japońska:

Przykład z książki o handikapach:

IMG_9408

[dla ciekawskich: „Rozdział 2: handikap 6 figur”, „Sekwencja od czwartego diagramu”, wypisana sekwencja (patrz. diag. 5), „po czym shitate (gracz otrzymujący handikap) jest pewny zwycięstwa”]

 

Notacja międzynarodowa:

Zwykle wszystko to, co opisuje na stronie, ha, ha.

Znajduje się na wielu stronach internetowych i jest używana w rozmowach między graczami.

Tutaj zdjęcie ze sławnej shogistycznej biblii „The Art of Shogi”:

1723332_435889726556940_630678688_n

[szczegółowy opis z opisem kolejnych ruchów np. „B73”. Także po prawej stronie jest użycie ciapka, nie gwiazdki, do oznaczenia zrzutek]

 

Notacja mieszana:

Przykład z książki Hidetchi’ego „Sabaki at a Glance”:

IMG_9409

[Odpowiedz = sekwencja. Pchnięcie pionka z poświęceniem. Jedną z ważniejszych podstaw jest pchnięcie pionka z poświęceniem P24. W odpowiedzi na Px, sente ma przewagę…itd.]

 

Notacja wzorowana na szachowej:

Zapis partii na kurniku:

1. P7g-7f P3c-3d 2. P6g-6f P3d-3e 3. S7i-7h R8b-3b 4. S7h-6g P3e-3f 5. P3gx3f(...)

 

4. Sporządzenie własnego kifu

Własne kifu można zapisać bardzo prosto – na zwykłej kartce papieru.

Ewentualnie można z internetu wydrukować specjalną tabelkę na kifu. Takich używało się do zapisywania kifu podczas turnieju.

Obecnie najczęściej korzysta się z programów komputerowych, przesuwając figurki na planszy, a zapisem martwi się już program.

Programy są różne w zależności od tego czy chcemy korzystać z komputera, tabletu, czy telefonu.

Na urządzenia mobilne polecam „Kifu Free”.

Na komputery „Kifu for Windows”, „BCM”.

Istnieją oczywiście różne inne programy.

5. Zakończenie

Umiejętność odczytywania kifu jest bardzo ważna, szczególnie jeśli sięgniemy po specjalistyczne książki. Każde rozwiązanie do tsume, każde joseki, warianty i partie będą zapisane jednym z niewielu systemów.

Dlatego polecam choć minimalne opanowanie systemu japońskiego i międzynarodowego.

Powodzenia w dalszej nauce shogi!

oneye

oneye

Pasjonatka shogi. Poznała shogi czytając mangę Naruto.
Pierwsza zawodniczka z poza Japonii, która pokonała profesjonalistkę w oficjalnym turnieju.
Ranking w shogi: amatorski 5 dan.
oneye

Latest posts by oneye (see all)